Cách chuẩn bị mâm cỗ cúng Rằm tháng Chạp đầy đủ, ý nghĩa, ai cũng thực hiện được

Theo phong tục dân gian, Rằm tháng Chạp diễn ra vào ngày 15 tháng 12 Âm lịch, là ngày rằm cuối cùng trong năm nên được nhiều gia đình đặc biệt coi trọng. Thông thường, lễ cúng được thực hiện đúng ngày, song trong trường hợp bận rộn, một số gia đình có thể cúng sớm vào ngày 14 tháng 12 Âm lịch.

Trong tháng Chạp, bên cạnh lễ ông Công ông Táo và lễ Tất niên, Rằm tháng Chạp là một trong những nghi lễ quan trọng, đánh dấu thời điểm khép lại năm cũ. Dù về hình thức không có nhiều khác biệt so với các ngày rằm khác, nhưng mâm cỗ cúng rằm tháng Chạp cũng được chuẩn bị rất chu đáo, thể hiện lòng thành kính dâng lên Thần Phật và tổ tiên, đồng thời gửi gắm mong cầu về sự bình an, đủ đầy cho gia đình trước thềm năm mới.

Theo quan niệm dân gian, ngày rằm là thời điểm linh thiêng khi mặt trăng và mặt trời đạt sự hài hòa, vì vậy việc sắm sửa mâm cỗ cúng rằm tháng Chạp mang ý nghĩa tinh thần sâu sắc, gắn với niềm tin rằng sự thành tâm sẽ được chứng giám và đem lại điều tốt lành.

Dưới đây là cách chuẩn bị mâm cỗ cúng Rằm tháng Chạp đầy đủ, các bạn hãy tham khảo nhé:

Mâm cỗ cúng Rằm tháng Chạp sẽ thường bao gồm phần lễ vật và mâm cỗ cúng.

Lễ vật cúng Rằm tháng Chạp

Trong mâm cỗ cúng rằm tháng Chạp, mỗi lễ vật đều mang ý nghĩa riêng, thể hiện sự thành kính của gia chủ đối với tổ tiên và thần linh.

- Hương, hoa: Hương và hoa là hai lễ vật không thể thiếu trong bất kỳ nghi lễ thờ cúng nào. Hương được xem là phương tiện kết nối tâm linh, giúp con cháu gửi gắm lời khấn nguyện, trong khi hoa tươi tượng trưng cho sự thanh khiết, trang trọng và tấm lòng trân trọng khi dâng lễ.

- Đèn, nến: Đèn hoặc nến thường được thắp sáng và đặt cân đối hai bên bàn thờ, mang ý nghĩa soi đường, cầu mong sự bình an, ấm áp và hạnh phúc cho gia đình. Hình ảnh hai ngọn đèn hay hai cây nến cũng đã trở thành nét quen thuộc trong không gian thờ cúng truyền thống của người Việt.

- Mâm ngũ quả: Là thành phần quan trọng tiếp theo trong mâm cỗ cúng rằm tháng Chạp, đại diện cho ước nguyện về cuộc sống đủ đầy, sung túc. Thông thường, mâm ngũ quả gồm chuối, bưởi, quýt, mãng cầu và đu đủ, song tùy phong tục từng địa phương và điều kiện kinh tế, các gia đình có thể linh hoạt lựa chọn loại quả khác, miễn đảm bảo sự tươi ngon và hài hòa.

- Trầu cau: Đây cũng là lễ vật truyền thống, mang ý nghĩa gắn bó, thủy chung và thể hiện lòng thành kính trong văn hóa thờ cúng. Trầu cau thường được sắp xếp gọn gàng, đẹp mắt trên mâm lễ. Rượu và nước sạch được dùng để dâng lên tổ tiên, thần linh, góp phần tạo nên sự trang nghiêm cho nghi lễ.

Tùy theo phong tục và tín ngưỡng của từng địa phương, mâm cỗ cúng rằm tháng Chạp có thể được chuẩn bị với hình thức khác nhau. Về cơ bản, mâm lễ thường gồm hai dạng chính là mâm cỗ chay và mâm cỗ mặn, được lựa chọn linh hoạt theo điều kiện và quan niệm của mỗi gia đình.

Cách chuẩn bị mâm cỗ chay cúng Rằm tháng Chạp

Với những gia đình có thói quen ăn chay, mâm cỗ chay cúng rằm tháng Chạp thường được chuẩn bị giản dị nhưng vẫn đảm bảo ý nghĩa tâm linh. 

Mâm lễ chay thường được chuẩn bị đơn giản, gồm trầu cau, hoa quả, hoa tươi, hương đèn, nước sạch và nến. Các loại quả hay được sử dụng là phật thủ, táo, cam, dưa hấu, chuối…, trong khi hoa cúng phổ biến gồm hoa cúc, hoa hồng hoặc hoa sen.

Các món ăn chủ yếu làm từ rau củ, dễ chế biến và mang hương vị thanh đạm. Trong đó, nem chay là món phổ biến, được làm từ các loại nguyên liệu như cà rốt, khoai môn, nấm mèo, bún tàu, gói trong bánh tráng rồi chiên giòn. Đậu hũ chiên sả cũng thường xuất hiện trên mâm lễ nhờ cách làm đơn giản, hương thơm nhẹ và dễ ăn...

Bên cạnh đó, mâm cỗ chay thường có thêm canh chay nấu từ các loại rau củ như cà rốt, su su, bông cải hay đậu que, tạo vị ngọt tự nhiên và cảm giác thanh mát.

Xôi gấc với màu đỏ cam đặc trưng cũng được nhiều gia đình lựa chọn trong mâm cỗ chay cúng rằm tháng Chạp, tượng trưng cho sự may mắn và thịnh vượng. Ngoài ra, các món rau củ xào giúp mâm cỗ thêm phong phú, giữ được độ tươi ngon và giá trị dinh dưỡng.

Cuối cùng, món chè như chè đậu xanh, chè hoa cau hoặc chè trôi nước thường được dùng để dâng cúng, mang ý nghĩa ngọt ngào, tốt lành cho gia đình...

Một mâm cỗ chay cúng Rằm tháng Chạp 13 món ngon (Ảnh: Vũ Thu Hương).

Cách chuẩn bị mâm cỗ mặn cúng Rằm tháng Chạp

Bên cạnh các lễ vật như hương, hoa, đèn nến... đã chuẩn bị như gợi ý phía trên thì mâm cỗ mặn cúng Rằm tháng Chạp thường bao gồm các món ăn truyền thống như: bánh chưng, gà luộc, xôi, nem rán hoặc giò chả,...

Ở một số vùng miền, mâm cỗ mặn còn được bổ sung thêm các món canh truyền thống như canh măng nấu xương heo, mọc hoặc canh bóng bì, góp phần làm cho mâm lễ thêm đầy đặn và trang nghiêm. 

Ngày nay, bên cạnh những món ăn truyền thống, mâm cỗ cúng rằm tháng Chạp cũng có thể linh hoạt bổ sung các món ăn theo phong cách hiện đại, phù hợp với nhịp sống của nhiều gia đình, đặc biệt là chị em bận rộn. Các món ăn không cần quá cầu kỳ, miễn được chuẩn bị chỉn chu, trình bày gọn gàng và giữ được sự trang trọng cần có khi dâng cúng. Sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại giúp mâm cỗ vừa thuận tiện, dễ thực hiện, vừa đảm bảo ý nghĩa tâm linh và lòng thành kính của gia chủ.

Mâm cỗ cúng Rằm tháng Chạp: Mâm cỗ mặn gồm nhiều món ăn truyền thống nhưu gà luộc, nem rán, bánh chưng... (Ảnh: Vũ Thu Hương).

Khi bày biện mâm cỗ, các món ăn cần được sắp xếp ngăn nắp, cân đối trên bát đĩa phù hợp để tạo sự hài hòa. Số lượng món thường được lựa chọn theo số lẻ như 3, 5 hoặc 7, mang ý nghĩa tượng trưng cho sự đủ đầy và trọn vẹn. Mâm cỗ sau khi chuẩn bị nên được đặt ở vị trí cao ráo, sạch sẽ trước khi dâng lên bàn thờ, thể hiện sự trang nghiêm và lòng thành kính của gia chủ.

Tham khảo thêm các mâm cỗ cúng Rằm tháng Chạp đẹp mắt, ý nghĩa:

Mâm cỗ cúng Rằm tháng Chạp này gồm: Tôm chiên, nem rán, cái chíp sốt nấm, canh củ sen thập cẩm, thịt quay, nem hải sản, xôi.

Mâm cỗ cúng Rằm tháng Chạp này gồm các món ăn truyền thống hấp dẫn như gà luộc, mọc xào thập cẩm, nem rán, xôi ngũ sắc, canh miến...

Một mâm cỗ chay cúng Rằm tháng Chạp với các món như nấm chiên, đậu hũ sốt nấm, xôi, cái chíp sốt nấm dầu hào...