Người bố đồng hành cùng con trong thời thơ ấu sẽ tác động tích cực đến sự phát triển của trẻ.
Tạp chí Parents (Mỹ) từng chỉ ra những nét đặc trưng trong sự gắn bó giữa bố và con mà ít ai chú ý: các ông bố thường dành nhiều thời gian chơi đùa cùng con có ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự phát triển tổng thể, sử dụng ngôn ngữ phong phú, thách thức tư duy, đặt ra ranh giới rõ ràng, giúp trẻ học cách hòa nhập xã hội và chuẩn bị bước vào thế giới thực. Quan trọng hơn cả, sự hiện diện của người bố giúp trẻ phát huy tối đa tiềm năng của mình.
Vì vậy, chất lượng mối quan hệ cha – con và mức độ người cha tham gia vào quá trình nuôi dạy có tác động trực tiếp đến sự phát triển thể chất lẫn tâm lý của trẻ. Khi con lớn lên, những khác biệt này sẽ bộc lộ ngày càng rõ. Và đó là lý do các ông bố cần hiện diện nhiều hơn, đúng lúc hơn, trong hành trình trưởng thành của con.
Thời thơ ấu: Trẻ thường năng động và thích khám phá hơn khi có bố bên cạnh
Theo tâm lý học phát triển, trẻ em khi chào đời đã đứng trước hai con đường song song: gắn bó và tự lập. Cả hai đều quan trọng và cần được nuôi dưỡng đúng thời điểm.
Trong những năm đầu đời, trẻ hình thành mối gắn kết sâu sắc với mẹ. Sự hiện diện ổn định, chăm sóc ân cần của mẹ mang lại cho trẻ cảm giác an toàn, được thuộc về và yêu thương vô điều kiện. Đây là nền móng cảm xúc đầu tiên giúp trẻ tin tưởng vào thế giới xung quanh.
Song song với đó, vai trò của người bố lại mở ra một hướng phát triển khác. Nhờ lợi thế về thể chất và xu hướng khuyến khích khám phá, người bố thường đóng vai trò như một “vùng đệm an toàn”, vừa bảo vệ, vừa cho phép trẻ thử sức. Ở bên bố, trẻ được khuyến khích mạo hiểm trong giới hạn, chạy nhanh hơn và bước ra xa vòng tay an toàn quen thuộc.
Chính vì vậy, trong giai đoạn này, việc để trẻ có nhiều thời gian bên cha là vô cùng cần thiết. Sự hiện diện thực sự của người bố là cùng chơi, trải nghiệm, chấp nhận rủi ro có kiểm soát, giúp trẻ hình thành cảm giác an toàn nội tại và lòng can đảm ban đầu để khám phá thế giới.
Khi đứa trẻ biết rằng phía sau mình luôn có một điểm tựa vững vàng, sẽ tự tin, bình tĩnh và sẵn sàng đối mặt với thử thách. Đó chính là cách tính độc lập được nuôi dưỡng từ rất sớm, không phải bằng ép buộc, mà bằng sự đồng hành đúng vai.
Tuổi thơ: Sự đồng hành của người bố giúp trẻ trở nên có trách nhiệm hơn
Một nghiên cứu tại Mỹ đã theo dõi 325 gia đình trong thời gian dài và phát hiện ra một điểm chung: các gia đình dần phân hóa thành hai kiểu rất rõ rệt, dựa trên cách người bố hiện diện trong đời sống của con.
Ở nhóm thứ nhất, người bốa thường xuyên trò chuyện, vui chơi cùng con và thực sự quan tâm đến thế giới nội tâm của trẻ. Họ biết cách kết hợp hài hòa giữa uy quyền và sự gần gũi, đủ nghiêm khắc để làm chỗ dựa.
Ở nhóm còn lại, người bố hiếm khi tương tác với con. Khi xảy ra vấn đề, thường chọn cách quát mắng, ra lệnh hoặc dùng bạo lực thay vì lắng nghe và hướng dẫn.
Kết quả cho thấy sự khác biệt rất rõ. Trẻ lớn lên trong môi trường có người bố đồng hành tích cực thường sẵn sàng nhận trách nhiệm, tự tin hơn và dám thử thách bản thân. Ngược lại, trẻ ở nhóm thứ hai hoặc trở nên nhút nhát, thiếu tự tin, hoặc học cách giải quyết xung đột bằng sự áp đặt và nóng nảy.
Nhà tâm lý học Stephen Porter từng thẳng thắn nhận định: “Lượng tình yêu mà một đứa trẻ nhận được từ cha trong những năm đầu đời có mối liên hệ chặt chẽ với lựa chọn nghề nghiệp và thói quen làm việc khi trưởng thành, ảnh hưởng này thậm chí còn sâu rộng hơn cả tác động từ mẹ.”
Đặc biệt, giai đoạn từ 6 đến 12 tuổi được xem là thời kỳ then chốt trong việc hình thành nhân cách. Đây là lúc năng lực nhận thức, cảm xúc và kỹ năng xã hội của trẻ phát triển mạnh mẽ nhất.
Khi người bố lan tỏa sự tích cực, điềm tĩnh và lạc quan, trẻ sẽ lớn lên với khả năng yêu thương bản thân, tin tưởng người khác và bước vào đời với nội lực vững vàng từ bên trong.
Tuổi thiếu niên: Khi có bố dẫn dắt, trẻ dễ trở nên xuất sắc hơn
Nhà tâm lý học người Mỹ Erich Fromm từng nói: “Người bố có thể chỉ đường để trẻ bước ra thế giới.”
Trong mọi mối quan hệ gia đình, sự công nhận, quan tâm và hiện diện của bố mẹ đối với con cái luôn mang ý nghĩa then chốt. Đặc biệt, tuổi thiếu niên là giai đoạn thử thách nhất trong hành trình trưởng thành. Ở thời điểm này, trẻ dễ nổi loạn, chán học, sa vào xung đột, các mối quan hệ tình cảm sớm, hay lệ thuộc vào game và thế giới ảo.
Khi người bố biết đặt ra những mục tiêu rõ ràng, giữ vững nguyên tắc sống và làm gương bằng hành động, đứa trẻ sẽ tự nhiên học theo và từng bước đi vững chắc hơn trên con đường trưởng thành.
Tiền bạc có thể cải thiện điều kiện sống, nhưng sự vắng mặt của người bố có thể để lại những khoảng trống sâu sắc trong thế giới nội tâm của một đứa trẻ.
Theo nhà tâm lý học David Elkind “Điều quan trọng nhất đối với trẻ là biết rằng mình có ý nghĩa với bố mẹ và được yêu thương vô điều kiện.”
Những đứa trẻ lớn lên trong môi trường giàu yêu thương thường có nội tâm vững vàng, cảm giác an toàn và một cuộc sống tinh thần ổn định hơn rất nhiều.
