Loài chim này tuy có kích thước bé tí nhưng cho sản lượng trứng trung bình năm cao gấp nhiều lần so với gà, vịt. Không chỉ khai thác mô hình nuôi lấy trứng mà nông dân có thể bán lấy thịt, mang lại lợi nhuận kinh tế ổn định.
Giữa lúc chi phí đầu vào của nhiều mô hình chăn nuôi tăng mạnh và khó đảm bảo về đầu ra, không ít nông dân chuyển hướng sang những vật nuôi nhỏ, ít tốn diện tích, dễ xoay vòng vốn. Chim cút vì thế trở thành lựa chọn được một số nông dân thử nghiệm và đạt được tín hiệu khả quan nhờ những đặc tính như thời gian nuôi ngắn, sớm cho sản phẩm, có thể tổ chức theo quy mô hộ gia đình đến trang trại lớn.
Đặc biệt, nuôi chim cút không chỉ có một hướng duy nhất để kiếm được nguồn kinh tế ổn định mà có thể chọn nuôi chim cút lấy thịt hay đi theo mô hình nuôi cút đẻ trứng, thậm chí phát triển ngách khai thác thu hoạch thêm trứng cút lộn để đáp ứng nhu cầu của thị trường.
Chim cút, còn gọi là chim cay, là một tên gọi chung cho một số chi chim có kích thước trung bình trong họ Trĩ, hoặc trong họ Odontophoridae cùng bộ. Chim cút với khả năng đẻ trứng nhanh chóng và hiệu suất cao, chim cút trở thành lựa chọn phổ biến trong nghề chăn nuôi.
Điểm hấp dẫn của mô hình nằm ở nhịp thu hoạch hằng ngày, với quy mô nhỏ lẻ vẫn có thể kiếm lời. Nếu gà, vịt cần quy mô lớn mới mang về lợi nhuận, thì với chim cút, chỉ cần tổ chức chuồng trại hợp lý và quản lý đàn ổn định, người nuôi đã có thể thu trứng, lấy thịt, bán đều đặn để đảm bảo lợi nhuận, hoàn vốn nhanh.
Bên cạnh đó, chim cút là giống chim có khả năng tương thích tốt với nhiều điều kiện thời tiết và môi trường khác nhau, chi phí chăn nuôi, chuồng trại thấp. Điều này giúp chim cút trở thành một nguồn thu nhập ổn định và bền vững cho nhiều người chăn nuôi.
Nuôi chim cút có vốn đầu tư thấp, đầu ra và giá cả tương đối ổn định, diện tích chuồng không cần quá rộng. Chuồng cút có thể tự đóng hoặc thuê đóng dễ dàng, giá rẻ và tiết kiệm chi phí.
Người nuôi khai thác cút đẻ đến khi tỷ lệ đẻ giảm, sau đó có thể bán cút thịt, nhiều thời điểm giá cút thịt tốt có thể bán được ngang giá cút giống mua vào. Ngoài ra, phân cút thu được có thể bán cho các đơn vị sản xuất phân bón hữu cơ, bán cho nông dân hay bón cho vườn tược của gia đình.
Chuồng trại là “xương sống” của các mô hình nuôi chim cút. Với nuôi lồng (phổ biến ở quy mô vừa và lớn), người nuôi thường làm dãy lồng tầng để tận dụng chiều cao, thuận tiện thu trứng và vệ sinh.
Dù là chuồng hở hay chuồng kín, yếu tố cốt lõi vẫn là thông thoáng nhưng tránh gió lùa, nền khô, dễ dọn phân, hạn chế ẩm và khí gây hại. Bên cạnh đó, người nuôi phải đảm bảo nhiệt chuồng trong khoảng 20–25 độ C, độ ẩm phù hợp và đặc biệt là ánh sáng từ 14-16 giờ/ngày để giữ nhịp đẻ đều. Vì khi ánh sáng quá yếu làm giảm đẻ hoặc quá mạnh lại dễ khiến chim cút bị stress.
Mỗi con chim cút cái mang theo khả năng đặc biệt, có thể đẻ tới 300 quả trứng mỗi năm, một con số ấn tượng hơn nhiều so với những loài gia cầm khác như gà chỉ đạt tối đa 280 quả trứng mỗi năm.
Với cút nuôi để lấy trứng, bài toán không chỉ là “cho ăn đủ”, mà là “cho ăn đúng”: đúng giờ, hạn chế thay đổi cám đột ngột, luôn có nước sạch và bổ sung khoáng, canxi hợp lý để vỏ trứng dày, giảm trứng dập vỡ.
Thức ăn của chim cút chủ yếu là cám công nghiệp chuyên dùng cho từng giai đoạn. Một số hộ tận dụng thêm nguyên liệu sẵn có như bắp xay, cám gạo, đậu nành rang nghiền nhưng vẫn phải phối trộn hợp lý, tránh thay đổi đột ngột làm cút giảm ăn. Thông thường, chim cút được nuôi khoảng 40-45 ngày tuổi bắt đầu cho trứng. Nếu chăm sóc tốt, đàn sẽ vào đẻ ổn định sau đó không lâu và duy trì năng suất trong nhiều tháng.
Nuôi chim cút theo mật độ cao rất dễ gặp vấn đề hô hấp, tiêu hóa và các bệnh truyền nhiễm nếu chuồng ẩm, nước uống bẩn hoặc vệ sinh kém. Vì vậy, người nuôi thường đặt kỷ luật chuồng trại lên trước, duy trì lịch sát trùng định kỳ, kiểm soát người ra vào, cách ly đàn mới, xử lý phân và chất thải đúng cách, đồng thời theo dõi đàn hằng ngày để phát hiện sớm con ủ rũ, xù lông, bỏ ăn.
Đối với mô hình nuôi chim cút lấy trứng quy mô nhỏ và vừa, mức doanh thu có thể đạt từ 100-200 triệu/năm. Với những hộ nuôi quy mô lớn, có nhiều kinh nghiệm con số này có thể tăng lên rất nhiều lần. Còn mô hình nuôi cút thương phẩm được phản ánh đạt doanh thu bình quân theo tháng rất cao và lợi nhuận sau khi trừ chi phí cũng lớn, đồng thời tạo thêm việc làm tại địa phương.
Đầu ra thị trường của chim cút nhìn chung khá rộng vì trứng cút thường xuất hiện trong bữa ăn hằng ngày. Không chỉ thế, ở một số nhà hàng, hàng quán, chim cút là món đặc sản được nhiều người ưa thích vì chất thịt dai, thơm và chế biến được nhiều món.
Nghề nuôi chim cút đang phát triển và có nhiều tiềm năng trong tương lai nhưng người nuôi cần trau dồi kỹ thuật chăm sóc và thực hành kiểm soát dịch bệnh tốt để nuôi cút đẻ trứng đạt lợi nhuận bền vững, giúp nông dân có thu nhập tốt hơn.
