Nhận diện trẻ IQ cao hay thấp qua những cử động nhỏ ở đầu ngón tay

Như nhà giáo dục Sukhomlinsky từng nói: “Trí thông minh của một đứa trẻ nằm ở đầu ngón tay.” Đôi bàn tay nhỏ giúp trẻ chạm vào thế giới xung quanh, phản ánh mức độ hoạt động và phát triển của não bộ. Mỗi động tác cầm, nắm, chạm hay phối hợp của bàn tay đều gắn liền với các kết nối thần kinh đang được hình thành và củng cố.

Thực tế, nhiều cử chỉ tay tưởng chừng rất ngẫu nhiên của trẻ là “ngôn ngữ thầm lặng” của trí não. Khi trẻ chủ động với tay lấy đồ vật, xoay chuyển món đồ trong lòng bàn tay, hoặc chăm chú dùng các ngón tay để thử nghiệm,... là quá trình não bộ xử lý thông tin, phân tích hình dạng, trọng lượng, kết cấu và mối quan hệ giữa sự vật với không gian xung quanh.

Một bộ não phát triển tốt thường đi kèm với khả năng vận động tinh linh hoạt. Trẻ khéo léo trong việc sử dụng đôi tay, cho thấy khả năng quan sát, ghi nhớ và tư duy đang được kích hoạt mạnh mẽ. Chính vì vậy, những “tín hiệu” nhỏ từ bàn tay đôi khi lại hé lộ tiềm năng trí tuệ lớn hơn nhiều so với những gì người lớn có thể nhận ra bằng lời nói.

Hiểu được điều này, bố mẹ không nên vội vàng ngăn cản hay bỏ qua những hành động tay chân của con. Việc tạo điều kiện để trẻ được cầm nắm, sờ chạm và thao tác an toàn với đồ vật chính là cách âm thầm nuôi dưỡng trí thông minh ngay từ những năm tháng đầu đời.

Tại sao bàn tay và não bộ lại có mối liên hệ mật thiết?

Chị Xiaohan đưa con gái đến nhà một người bạn chơi. Bé gái hơn hai tuổi, ngoan ngoãn và dễ thương, đôi mắt to tròn, làn da trắng hồng, trông như một búp bê khiến ai gặp cũng phải yêu mến.

Không chỉ xinh xắn, cô bé còn tỏ ra rất lanh lợi. Mỗi lần xuất hiện, bé đều nhận được những lời khen ngợi của người lớn trong gia đình vì sự nhanh nhẹn và đáng yêu hiếm thấy ở trẻ cùng tuổi.

Vừa đến nhà, cô bé hào hứng chơi đồ chơi, tự mình cầm những cuốn sách tranh, chăm chú lật từng trang. Đôi bàn tay nhỏ nhắn nhưng khéo léo di chuyển liên tục, lật sách rất gọn gàng. Dù chưa thể hiểu hết nội dung, cô bé vẫn bập bẹ “đọc” với vẻ mặt nghiêm túc và tập trung. 

Không chỉ khi đọc sách, lúc chơi các loại đồ chơi khác, đôi tay của bé cũng phối hợp rất linh hoạt. Các động tác cầm, nắm, xoay, lắp ghép đều diễn ra thuần thục, cho thấy khả năng vận động tinh nổi trội so với nhiều trẻ cùng độ tuổi.

Xiaohan kể rằng, không ít người lớn tuổi từng nhìn bé và nhận xét: “Đứa trẻ này khéo tay thật, chắc chắn rất thông minh, lớn lên sẽ không tầm thường.” Nhận xét ấy khiến nhiều người tò mò, vì sao đôi tay lại có mối liên hệ mật thiết đến trí não, và liệu sự thông minh của trẻ có thể phần nào được nhận ra qua những cử động tay?

Nghiên cứu của Viện Tâm lý học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã chỉ ra rằng, trong giai đoạn đầu đời, sự phát triển của vận động tinh và năng lực nhận thức ở trẻ có mức độ trùng khớp đáng kể cả về thời gian lẫn không gian. Nói cách khác, ở những mốc phát triển quan trọng, cử động của bàn tay có mối liên hệ trực tiếp với sự trưởng thành của não bộ.

Các thao tác quen thuộc như cầm, lật, sờ, ghép thúc đẩy sự hoàn thiện về cấu trúc và chức năng não, từ đó nâng cao khả năng nhận thức của trẻ.

Hiểu đơn giản, đôi tay càng linh hoạt, não bộ càng được kích thích. Sự khéo léo của bàn tay chính là một trong những “tín hiệu” sớm cho thấy não bộ của trẻ đang phát triển tốt và đầy tiềm năng.

Nếu có ba dấu hiệu trên tay, điều đó cho thấy trẻ có chỉ số IQ cao

Ngay từ khi chào đời, trẻ sơ sinh đã liên tục cử động đôi bàn tay của mình. Theo thời gian, cùng với sự trưởng thành của cơ thể và não bộ, các động tác tay của trẻ ngày càng phong phú, chính xác và có mục đích hơn.

Tuy nhiên, không phải mọi cử động tay đều phản ánh mức độ phát triển trí tuệ. Chỉ một số biểu hiện nhất định mới thực sự liên quan đến hoạt động của não bộ. Khi trẻ thường xuyên xuất hiện ba tín hiệu tay dưới đây, đó có thể là dấu hiệu cho thấy não bộ đang phát triển tốt.

Kỹ năng vận động tinh của trẻ phát triển sớm hơn

Trong 3 năm đầu đời được xem là giai đoạn vàng cho sự phát triển não bộ của trẻ. Trong thời kỳ này, não bộ tăng trưởng nhanh chóng và thể hiện rõ nhất qua sự hoàn thiện dần của kỹ năng vận động tinh, những động tác đòi hỏi sự phối hợp chính xác giữa bàn tay, ngón tay và não bộ. Trên thực tế, vận động tinh là một trong những chỉ dấu đáng tin cậy để quan sát mức độ phát triển trí tuệ của trẻ.

Cụ thể, trước 1 tuổi, trẻ đã có thể dùng bàn tay để nắm và giữ những vật nhỏ, thể hiện khả năng điều khiển cơ tay ngày càng linh hoạt. Từ khoảng 1 đến 1,5 tuổi, nhiều trẻ bắt đầu tự xúc ăn bằng thìa, dù còn vụng về nhưng các động tác cầm nắm đã rõ ràng và có mục đích.

Đến khoảng 2 tuổi, trẻ có thể xếp các khối đơn giản, vẽ nguệch ngoạc, lật từng trang sách tranh một cách chủ động, cho thấy ngón tay đã trở nên linh hoạt và phối hợp tốt hơn. Khi lên 3 tuổi, trẻ thậm chí có thể sử dụng kéo an toàn cho trẻ em để cắt giấy, vẽ các hình dạng quen thuộc và hoàn thành những thao tác tinh tế hơn.

Ẩn sau những hành động tưởng chừng đơn giản là hoạt động phối hợp phức tạp của vỏ não vận động, tiểu não và hệ thần kinh trung ương. Trẻ thực hiện các thao tác tay một cách chính xác, linh hoạt thì hệ thần kinh càng trưởng thành, nền tảng trí tuệ cũng vì thế mà được củng cố vững chắc hơn.

Thích khám phá thế giới bằng đôi tay của mình

Nhiều bà mẹ chia sẻ rằng con mình đặc biệt thích chọc tay vào các khe hở, lỗ nhỏ hoặc cạy mở đồ vật, khiến người lớn không khỏi lo lắng sợ con bị kẹt tay hay gặp nguy hiểm nên thường vội vàng ngăn cản.

Thế nhưng, dưới góc nhìn phát triển, khi trẻ cạy đồ chơi, thọc ngón tay vào các khe hở hay chăm chú với những chi tiết rất nhỏ, đó là dấu hiệu cho thấy nhu cầu khám phá của trẻ đang ở mức rất cao. Trẻ đang dùng đôi tay như một “công cụ phân tích”, để hiểu xem đồ vật được cấu tạo ra sao và thế giới xung quanh vận hành như thế nào.

Ở giai đoạn này, trẻ chưa thể diễn đạt bằng ngôn ngữ, nên đôi tay chính là phương tiện tư duy. Trẻ sờ, bóc, tháo, luồn, nhét… vì não bộ đang tích cực thu thập thông tin thông qua cảm giác và vận động. Những vật nhỏ, khe hẹp hay cấu trúc phức tạp lại càng kích thích trí tò mò của trẻ hơn.

Trên thực tế, việc trẻ khám phá thế giới bằng tay giúp thúc đẩy mạnh mẽ khả năng tư duy logic, nhận thức không gian và năng lực giải quyết vấn đề. 

Các động tác tay khéo léo, chính xác

Một số trẻ thể hiện khả năng điều khiển bàn tay rất chính xác từ sớm. Khi dùng thìa xúc thức ăn, trẻ có thể múc gọn gàng chỉ trong một lần, khi dùng ngón tay véo hoặc nhặt đồ vật nhỏ, động tác cũng dứt khoát và chuẩn xác. Những cử động tưởng chừng đơn giản ấy lại là dấu hiệu đáng chú ý trong quá trình phát triển trí não.

Sự chính xác của đôi tay là kết quả của sự phối hợp nhịp nhàng giữa tay – mắt – não bộ. Đằng sau mỗi động tác tinh tế là quá trình giao tiếp hiệu quả giữa nhiều vùng não khác nhau. Khi trẻ vận động bàn tay, các kết nối thần kinh được kích hoạt và củng cố, ngược lại, não bộ phát triển tốt sẽ tiếp tục nâng cao khả năng vận động tinh của trẻ. Đây là một vòng tuần hoàn tích cực.

Để thực hiện những động tác tay phức tạp, trẻ cần khả năng tập trung, quan sát chính xác và tư duy linh hoạt – tất cả đều là biểu hiện của một bộ não nhanh nhạy và thông minh. Chính vì vậy, bàn tay thường được ví như “bộ não thứ hai”, đặc biệt quan trọng trong giai đoạn não bộ còn đang hoàn thiện.

Với trẻ dưới 6 tuổi, bố mẹ nên tạo điều kiện để con sử dụng đôi tay nhiều hơn:

- Trước 3 tuổi, hãy cho trẻ chạm, nắm, sờ và khám phá đồ vật xung quanh, hạn chế can thiệp quá mức khi không có nguy hiểm.

- Từ 3 đến 6 tuổi, khuyến khích trẻ tự làm những việc phù hợp với khả năng, chơi các trò xếp hình, lắp ráp, vẽ tranh, nặn đất… để rèn luyện vận động tinh.

- Khi trẻ đi mẫu giáo, nên cho trẻ tham gia các hoạt động cần phối hợp hai tay như chơi bóng, làm thủ công, cắt dán, xâu hạt.